Close

Dietrich Bonhoeffer

Theoloog - Christen - Tijdgenoot

Laatst bijgewerkt op:

21 november 2016

10:52

NAJAARSVERGADERING 2016

op maandag 31 oktober 2016

van 10.30 - 15.00 uur in: collegelokaal: 65-006,

 

Faculteit Katholieke Theologie UVT

 

Nieuwegracht 65, 3512 LG UTRECHT

 

 

PROGRAMMA

10.30 - 12.30 uur

 

Drs. Irene Meijer

" Bonhoeffer, Luther en de ‘ontjoodsing’ van kerkliederen.”

Een verkenningstocht.

Eeuwenoude vooroordelen met betrekking tot joden werden in de vorige eeuw binnen het nationaalsocialisme opnieuw aangewakkerd en bevestigd. Joden werden beschouwd als onmensen, ongedierte (ratten), ze werden verguisd, ze vormden een bedreiging voor de samenleving. Zo was althans in hoge mate de publieke opinie destijds. Volgend jaar – 2017 – zal worden herdacht dat Luther 500 jaar geleden zijn 95 stellingen op de deur van de slotkapel in Wittenberg heeft gespijkerd, we kennen deze gebeurtenis als het begin van de Reformatie. Toch was Luther meer dan de reformator, de monnik die het Nieuwe Testament in het Duits vertaalde. Hij heeft zich in menig geschrift fel tegen de joden gekeerd en de gevolgen daarvan zijn niet mis te verstaan. Zijn uitspraken hebben verstrekkende gevolgen gehad voor de joden. De nationaalsocialisten wilden de maatschappij van alle joodse kenmerken zuiveren, zij wilden niet alleen de maatschappij ‘ontjoodsen’, maar ook een ‘tweede reformatie’ van het Nieuwe Testament en  ‘ontjoodsing’ van kerkliederen.

Wat heeft Bonhoeffer meegekregen van deze ingrijpende veranderingen in het Nieuwe Testament, van de ‘taalvervuiling’ die terug te vinden is in de nationaalsocialistische kerkliederen? Zou een verkenningstocht wellicht wat verheldering kunnen verschaffen?  Dietrich Bonhoeffer heeft in Nederland vooral bekendheid gekregen door de brieven die hij vanuit de gevangenis heeft geschreven, gebundeld in “Verzet en Overgave”. Je kunt ook zijn andere geschriften niet lezen buiten de omstandigheden van het nationaalsocialisme om. Op onze verkenningstocht kijken we daarom ook naar zijn reacties op de ‘ontjoodsing’ die tijdens zijn leven plaatsvond.

  Irene Meijer

 

13.30 - 15.00 uur

                          Drs. Harry Zeldenrust

 

                  "God, mondigheid en religie”

 

Bijna 40 jaar geleden, in maart 1977 werd het Bonhoeffer–Werkgezelschap opgericht.  Er was toen grote belangstelling. En het is verrassend, dat Bonhoeffer nog steeds veel interesse oproept. De accenten die gelegd worden zijn in de loop van de tijd veranderd. Voor mij en voor velen in die tijd waren het de brieven en wat daarin gezegd wordt over God, mondigheid en religie, die ons fascineerden. We waren toen bezig met de vragen rondom geloof en secularisatie. We wilden anders spreken over God, kritisch denken over religie, en bevrijd worden van een christelijk hokjesdenken. Zelf schreef ik een scriptie over Bonhoeffer en de radicale theologie van de zestiger jaren, later omgewerkt tot mijn boek  “Ervaring en keuze”.  De studie van Bonhoeffer heeft zich verbreed.  Zijn leven en zijn keuzen kwamen meer centraal te staan. Er is geen theoloog wiens werk zo gestempeld is door de eigen ervaringen en keuzen. We leerden ook de Bergrede te lezen vanuit Bonhoeffer. En er was de wens om af te rekenen met een ”goedkope genade”. De laatste jaren zij we ook sterk bezig geweest met de ethiek, dank zij een goede Nederlandse vertaling. Het blijkt dat verschillende stromingen zich herkennen in Bonhoeffer. Dat leidt tot ruimte en tot nieuwe ontdekkingen.

Bonhoeffer heeft de wens uitgesproken om in een klein boekje nog eens helder uiteen te zetten wat christelijk geloof in de tijd na de verschrikkingen van oorlog en geweld zou kunnen betekenen. Wij kunnen het niet zomaar invullen. En we zullen als we als het voor deze tijd willen formuleren verschillende wegen gaan. Maar de uitdaging blijft staan. En die verbindt

Voor mezelf heb ik geprobeerd enkele overwegingen op papier te zetten. Ik bied ze  hierbij aan als overweging, als uitdaging en misschien ook een beetje als steun voor verdere studie.

                                                                                                                                     Harry Zeldenrust

 

Wat verder ter tafel komt:

 

- Indien de tijd het toelaat is er ook nog gelegenheid om met elkaar een aantal ervaringen van de afgelopen tijd te delen.

- Eventueel ideeën met elkaar wisselen over een mogelijk vervolg op de studiedag van januari 2014

- Rondvraag

- Volgende vergadering

 

Hopelijk tot ziens op 31 oktober a.s.

 

           Edward van ‘t Slot (voorzitter)

          Hans Buurmeester (secretaris)

           Henk Janssen (penningmeester)

          Kees de Dreu (algemeen adjunct)

      

    

 

                                                                              

 

 

 

 

 

Agenda

Home English Intro Page Agenda Archief Foto's 't Werkgezelschap Links Literatuur Verslagen BWN
© 2016  Dutch Language Section of The International Bonhoeffer Society